Inhoud van dit artikel
Zalm is glazig en sappig bij een kerntemperatuur van 50 tot 52 graden en helemaal gaar bij 55 tot 60 graden. Haal hem 1 tot 2 graden voor je doel van de barbecue, want hij gaart nog even door. Boven de 60 graden wordt zalm snel droog en kalkachtig. Voor witvis zoals kabeljauw en zeebaars geldt 55 tot 60 graden, garnalen zijn klaar zodra ze net ondoorzichtig zijn, rond 60 graden.
Kerntemperatuur zalm: glazig of gaar
Bij zalm is gaarheid een kwestie van smaak, niet van één juiste waarde. Restaurants serveren zalm vaak met een glazige kern; thuis wordt hij meestal helemaal doorgegaard. Deze tabel laat zien wat elke temperatuur doet, gemeten in het dikste deel na het rusten.
| Kerntemperatuur | Hoe hij eruitziet | Textuur |
|---|---|---|
| 45-48 °C | Kern nog doorschijnend oranje | Zacht, bijna als rauwe vis |
| 50-52 °C | Glazig in het midden, buitenkant ondoorzichtig | Heel sappig, boterzacht |
| 55-58 °C | Lichtroze, net ondoorzichtig | Schilfert, nog vochtig |
| 60 °C | Helemaal ondoorzichtig | Stevig, valt in schilfers uiteen |
| 65 °C en hoger | Bleek, witte vlekken op de buitenkant | Droog en kalkachtig |
Voor de meeste mensen ligt het ideaal tussen 50 en 58 graden. Wie gewend is aan helemaal doorgegaarde zalm, kan beginnen bij 55 graden en de keer daarna een paar graden lager gaan. Het verschil in sappigheid tussen 52 en 62 graden is groter dan je zou verwachten.
Waarom vis bij een lagere temperatuur gaar is dan vlees
Vissen leven in koud water. Hun eiwitten en bindweefsel zijn daarop gebouwd en veranderen al bij veel lagere temperaturen dan die van een rund of varken. Het dunne bindweefsel tussen de lagen visvlees smelt al rond de 50 graden. Daardoor valt gare vis zo makkelijk in schilfers uit elkaar. Bij vlees heb je voor hetzelfde effect 70 graden of meer nodig. Een zalm op 60 graden is daarom niet te vergelijken met een steak op 60 graden: de zalm is al helemaal gaar.
Het witte spul op zalm
De witte vlokken die tijdens het garen uit zalm komen, zijn albumine. Dat is een eiwit dat naar buiten wordt geperst als de spiervezels samentrekken. Het is onschuldig, maar het is een teken dat de buitenkant te heet is geworden. Een paar minuten minder of iets lagere hitte voorkomt het grotendeels. Ook helpt het om de zalm 10 minuten in water met 50 gram zout per liter te leggen voordat je hem grilt. Het zout zet de buitenste eiwitten vast, waardoor er minder uit lekt.
Is glazige zalm veilig?
Bij verse vis gaat het minder om bacteriën in het vlees dan om parasieten, vooral de haringworm (anisakis). Die kan voorkomen in wilde zeevis. Kweekzalm krijgt droogvoer en geldt daardoor als vrijwel vrij van deze parasieten. De zalm in de Nederlandse supermarkt en bij de visboer is bijna altijd gekweekt.
- Kweekzalm kun je zonder bezwaar glazig eten, mits hij vers is en koud bewaard.
- Wilde zalm en andere wilde vis die je niet doorgaart, vries je eerst minimaal 24 uur in op min 20 graden of kouder. Dat doodt de parasieten. Garen tot minstens 60 graden in het dikste deel werkt ook.
- Zwangeren krijgen het advies om vis altijd goed te verhitten. Gaar zalm dan helemaal door tot 60 graden en eet gerookte vis uit de koeling alleen verwarmd.
Koop vis die fris ruikt naar zee en niet naar vis, en leg hem tot vlak voor het grillen in de koelkast. Vis bederft sneller dan vlees.
Kerntemperatuur van andere vis en schaaldieren
Niet alle vis is hetzelfde. Vette vis zoals zalm en makreel vergeeft een paar graden te veel, magere witvis veel minder. Dit zijn de waarden voor de vis die het vaakst op de barbecue ligt.
| Vis of schaaldier | Kerntemperatuur | Herkenning |
|---|---|---|
| Zalm, glazig | 50-52 °C | Kern nog doorschijnend |
| Zalm, gaar | 55-60 °C | Ondoorzichtig, schilfert |
| Warm gerookte zalm | 55-58 °C | Schilfert in grote stukken |
| Kabeljauw, schelvis, koolvis | 55-60 °C | Wit, schilfert bij lichte druk |
| Zeebaars, dorade (heel) | 55-60 °C bij de graat | Rugvin laat makkelijk los |
| Heilbot, tarbot | 55-60 °C | Stevig wit, net niet droog |
| Makreel | 55-60 °C | Vlees laat los van de graat |
| Tonijn | 40-45 °C in de kern | Dunne gare rand, kern rood tot rosé |
| Garnalen, langoustines | circa 60 °C | Net ondoorzichtig, C-vorm |
| Kreeft | circa 60 °C | Vlees wit en net stevig |
| Sint-jakobsschelp | circa 50 °C | Goudbruine korst, kern glazig |
Witvis
Kabeljauw, schelvis en koolvis zijn mager en hebben grote, losse schilfers. Bij 55 graden zijn ze sappig en net gaar, bij 60 graden steviger. Daarboven vallen ze droog uit elkaar. Gril witvis bij voorkeur met het vel eraan of op een plank of in een visrooster, want de schilfers breken makkelijk. Een hele zeebaars of dorade meet je naast de graat, in het dikste deel achter de kop. Zonder thermometer kun je trekken aan de rugvin: laat die makkelijk los, dan is de vis gaar.
Tonijn
Tonijn wordt het lekkerst als je hem heel heet en kort grilt, zodat er een dunne gare rand ontstaat en de kern rood tot rosé blijft. Een tonijnsteak van 3 centimeter heeft per kant ongeveer een minuut nodig boven de heetste kolen. Gaar je hem helemaal door, dan krijg je de droge structuur van tonijn uit blik. Koop hiervoor tonijn die geschikt is om rauw te eten.
Garnalen en schaaldieren
Garnalen zijn te klein om goed te meten. Kijk naar de vorm en de kleur: zodra ze van grijs doorschijnend naar roze en ondoorzichtig gaan en een losse C-vorm hebben, zijn ze klaar. Een strakke O betekent te ver. Dat duurt boven hete kolen vaak maar 2 tot 3 minuten per kant. Meer over tijden en marinades vind je bij garnalen op de bbq. Sint-jakobsschelpen gril je net als tonijn kort en heet, zodat de kern glazig blijft; zie de gegrilde sint-jakobsschelp.
Zo meet je de kerntemperatuur van vis
Bij vis is meten lastiger dan bij vlees, omdat filets dun zijn en het verschil tussen goed en te ver maar een paar graden is.
- Steek horizontaal in. Prik vanaf de zijkant in het dikste deel, tot de punt in het midden zit. Van bovenaf zit je bij een filet van 3 centimeter al snel op het rooster.
- Gebruik een snelle thermometer. Een thermometer die binnen 2 tot 3 seconden uitleest, voorkomt dat je de vis te lang laat liggen terwijl je wacht. Zie ons overzicht van kernthermometers.
- Grote stukken met een voeler. Bij een hele zalmzijde of als je warm rookt, laat je een voeler met draad in de vis zitten.
- Dunne filets op zicht. Een filet van minder dan 2 centimeter is moeilijk te meten. Druk met een vork op het dikste deel: begint het vlees in lagen te wijken en is het van binnen nog net glanzend, dan is hij glazig. Wijkt het makkelijk en is het overal ondoorzichtig, dan is hij gaar.
Doorgaren is bij vis beperkt. Een gewone filet stijgt na het grillen nog 1 tot 2 graden, een dikke moot of hele zijde 2 tot 4 graden. Haal een filet voor 52 graden er dus op 50 af. Laat vis kort rusten, 2 tot 3 minuten is genoeg.
Zalm gaar krijgen op de barbecue zonder uitdrogen
De temperatuur halen is één ding, ervoor zorgen dat de vis er gelijkmatig komt het andere. Een paar vaste regels:
- Vel eraan. Gril zalm met het vel naar beneden. Het vel beschermt het vlees tegen de felle hitte van onderen en wordt knapperig.
- Middelhoge hitte. Direct op 180 tot 220 graden met de deksel dicht. Te heet geeft een droge, verbrande onderkant en veel albumine.
- Niet te vroeg keren. Een schoon, heet en ingevet rooster laat het vel vanzelf los als het knapperig is. Vaak hoef je zalm helemaal niet te keren: met de deksel dicht gaart de bovenkant mee.
- Dikke stukken indirect. Een hele zijde of dikke moot gaar je indirect, zodat de buitenkant niet uitdroogt voor de kern op temperatuur is. Op een plank van cederhout gaat dat extra gelijkmatig, met een lichte rooksmaak erbij.
Grilltijden per dikte en marinades vind je bij zalm op de bbq. Een eenvoudig recept om mee te beginnen is de gegrilde zalmfilet met citroen-dillesaus. Wil je zalm langzaam roken, dan gelden andere temperaturen en tijden; die staan bij warm gerookte zalm zelf maken.
Veelgestelde vragen over de kerntemperatuur van zalm
Hoe zie je of zalm gaar is zonder thermometer?
Druk met een vork op het dikste deel. Wijkt het vlees in lagen uiteen en is het helemaal ondoorzichtig, dan is de zalm gaar. Is het midden nog glanzend en een tikje doorschijnend, dan is hij glazig.
Mag zalm van binnen glazig zijn?
Ja, verse kweekzalm mag je glazig eten. Wilde zalm vries je eerst minimaal 24 uur in op min 20 graden, of je gaart hem tot 60 graden. Zwangeren eten zalm het best helemaal gaar.
Wat is de kerntemperatuur van kabeljauw?
55 tot 60 graden. Bij 55 graden is kabeljauw sappig en net gaar, bij 60 graden steviger. Daarboven droogt hij snel uit en valt hij in droge schilfers uiteen.
Welke kerntemperatuur heeft tonijn?
Tonijn gril je kort en heet, met een kern van 40 tot 45 graden die rood tot rosé blijft. Gaar je hem helemaal door, dan wordt hij droog.
Waarom komt er wit spul uit mijn zalm?
Dat is albumine, een eiwit dat naar buiten komt als de vis te snel of te heet gaart. Het is onschuldig. Iets lagere hitte en 10 minuten pekelen in licht zout water voorkomen het grotendeels.
Tinus
Tinus staat al meer dan 32 jaar fanatiek achter de barbecue. Wat begon met worstjes en speklappen op een simpele houtskoolbarbecue, is uitgegroeid tot low and slow, roken met hout en werken met een kernthermometer.
Op 123barbecues.nl schrijft hij over wat hij zelf doet: recepten met de temperaturen en tijden die hij aanhoudt, en uitleg over technieken zonder poespas. Zijn uitgangspunt is simpel: goed vlees, de juiste temperatuur en geduld.







